Odbudowa suchego zbiornika przeciwpowodziowego w Stroniu Śląskim to nie tylko inwestycja w bezpieczeństwo Ziemi Kłodzkiej. To również okazja do wykorzystania nowoczesnych rozwiązań hydrotechnicznych, które mogą znaleźć zastosowanie w innych regionach Polski zagrożonych gwałtownymi wezbraniami rzek i potoków.

Po powodzi we wrześniu 2024 roku, która doprowadziła do uszkodzenia zapory w Stroniu Śląskim, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przygotowuje odbudowę obiektu. Do dalszego projektowania wybrano wariant zakładający rozbiórkę uszkodzonej konstrukcji i budowę nowej zapory żelbetowej. Szacunkowy koszt całego przedsięwzięcia wynosi około 351 mln zł, a zakończenie prac projektowych wraz z uzyskaniem niezbędnych decyzji administracyjnych planowane jest do końca 2027 roku.

Kluczowe pytanie brzmi: czy podobną technologię można zastosować również w innych miejscach narażonych na powodzie?

Żelbetowa zapora i kontrolowany odpływ wody

Podstawą planowanego rozwiązania jest nowa konstrukcja żelbetowa, która ma zastąpić uszkodzoną zaporę. Projekt przewiduje również zastosowanie urządzeń upustowych i przelewowych, umożliwiających kontrolowane odprowadzanie wody, a także zabezpieczenie koryta potoku Morawka poniżej zbiornika.

Żelbet jest materiałem powszechnie stosowanym w budownictwie hydrotechnicznym. Odpowiednio zaprojektowana konstrukcja może przenosić duże obciążenia, a jej trwałość zależy między innymi od jakości betonu, zbrojenia, warunków posadowienia, ochrony przed erozją oraz prawidłowej eksploatacji.

Ważną rolę odgrywają także urządzenia odpowiedzialne za przepływ wody. Ich zadaniem jest takie kierowanie odpływem, aby zbiornik mógł przejąć nadmiar wody podczas wezbrania, a następnie stopniowo ją odprowadzać. Ostateczna skuteczność całego systemu zależy jednak nie tylko od samej zapory, ale również od przepustowości urządzeń zrzutowych, ukształtowania doliny i wielkości napływającej fali powodziowej.

Suchy zbiornik – technologia, która nie wymaga stałego piętrzenia wody

Istotą tego rozwiązania jest funkcja suchego zbiornika przeciwpowodziowego. W normalnych warunkach jego czasza nie jest stale wypełniona wodą. Podczas intensywnych opadów lub gwałtownego wezbrania zbiornik czasowo przejmuje część nadmiaru wody, ograniczając wysokość i tempo narastania fali powodziowej poniżej zapory.

To szczególnie ważne w górskich i podgórskich zlewniach, gdzie strome zbocza, niewielka retencja naturalna i szybki spływ powierzchniowy mogą powodować gwałtowny wzrost poziomu rzek i potoków.

Suchy zbiornik nie eliminuje jednak całkowicie ryzyka powodzi. Jego skuteczność zależy od dostępnej pojemności, charakteru opadów, wielkości wezbrania oraz sposobu działania urządzeń upustowych. Dlatego niezbędne są odpowiednie obliczenia hydrologiczne i hydrauliczne, uwzględniające również scenariusze ekstremalne.

Badania modelowe przed rozpoczęciem budowy

Jednym z istotnych elementów przygotowań do odbudowy zbiornika w Stroniu Śląskim są badania modelowe prowadzone przez Politechnikę Gdańską. Na modelu fizycznym analizowane jest działanie budowli zrzutowych i bezpieczeństwo hydrauliczne projektowanego obiektu.

 

Takie badania pozwalają sprawdzić, jak woda będzie przepływać przez urządzenia upustowe i przelewowe, gdzie mogą powstawać niekorzystne zawirowania oraz czy przyjęte rozwiązania zapewnią odpowiednie warunki hydrauliczne. Mogą również pomóc w ograniczeniu ryzyka erozji i uszkodzeń w rejonie budowli.

Modele fizyczne uzupełniają obliczenia komputerowe. Połączenie tych metod pozwala lepiej ocenić zachowanie konstrukcji i przepływu wody, zanim rozpocznie się kosztowny etap robót budowlanych. Nie zastępuje to jednak badań geologicznych, analiz wytrzymałościowych ani oceny bezpieczeństwa całego obiektu.

Gdzie jeszcze można zastosować podobną technologię?

Rozwiązania wykorzystywane przy odbudowie zbiornika w Stroniu Śląskim mogą być rozważane w innych lokalizacjach, zwłaszcza tam, gdzie gwałtowne wezbrania stwarzają zagrożenie dla zabudowy mieszkaniowej, dróg i infrastruktury technicznej.

Największy potencjał dotyczy kilku rodzajów obszarów:

• Górskie doliny i podgórskie potoki – w miejscach, gdzie woda po intensywnych opadach szybko spływa do wąskich dolin, a czas na reakcję służb jest ograniczony.
• Małe zlewnie zagrożone powodziami błyskawicznymi – tam, gdzie odpowiednio dobrany zbiornik może czasowo przejąć część fali wezbraniowej.
• Obszary poniżej istniejących zapór – w przypadku obiektów wymagających modernizacji, wzmocnienia lub zastąpienia nową konstrukcją.
• Zlewnie z istniejącą infrastrukturą przeciwpowodziową – jako element większego systemu obejmującego zbiorniki, wały, poldery i naturalne obszary retencyjne.

Nie oznacza to jednak, że w każdym z tych miejsc należy budować identyczną zaporę. O wyborze technologii powinny decydować warunki geologiczne, ukształtowanie terenu, wielkość zlewni, dostępna przestrzeń i analiza kosztów w stosunku do uzyskanego poziomu ochrony.

W niektórych lokalizacjach lepszym rozwiązaniem może być polder zalewowy, zwiększenie retencji naturalnej, odtworzenie terenów zalewowych albo połączenie kilku metod.

Czy technologia może zwiększyć bezpieczeństwo Dolnego Śląska?

Doświadczenia powodzi z 2024 roku pokazały, jak istotne jest kompleksowe podejście do ochrony przeciwpowodziowej na Dolnym Śląsku. Sama odbudowa jednej zapory nie rozwiąże wszystkich problemów regionu, ale może być częścią szerszego systemu zabezpieczeń.

W przypadku Ziemi Kłodzkiej szczególnego znaczenia nabiera współpraca między zbiornikami retencyjnymi, systemami ostrzegania, odpowiednim zagospodarowaniem dolin rzecznych oraz działaniami ograniczającymi szybki spływ wody z terenów górskich.

Warto również pamiętać, że skuteczna ochrona przeciwpowodziowa zaczyna się znacznie wcześniej niż na zaporze. Znaczenie mają stan koryt rzek, przepustowość mostów i przepustów, zachowanie naturalnych terenów zalewowych oraz ograniczanie zabudowy w miejscach szczególnie narażonych na zalanie.

Nowa zapora to nie tylko beton

W nowoczesnym budownictwie hydrotechnicznym o bezpieczeństwie decyduje cały system: konstrukcja zapory, urządzenia sterujące przepływem, podłoże geologiczne, zabezpieczenia przeciwerozyjne oraz monitoring techniczny.

Istotne jest również przygotowanie procedur eksploatacyjnych i regularnych kontroli. Nawet solidna konstrukcja wymaga nadzoru, a ekstremalne zjawiska hydrologiczne muszą być uwzględniane na etapie projektowania.

Dlatego odbudowa zbiornika w Stroniu Śląskim może być wartościowym przykładem nie tyle jednego uniwersalnego rozwiązania, ile kompleksowego podejścia do projektowania infrastruktury przeciwpowodziowej.

Inwestycja na lata

Według przedstawionych założeń zakończenie projektowania i uzyskanie wymaganych decyzji administracyjnych planowane jest do końca 2027 roku. Dopiero później możliwe będzie przygotowanie postępowania na wybór wykonawcy robót, przy czym ich rozpoczęcie będzie zależeć również od zapewnienia finansowania.

Koszt szacowany obecnie na około 351 mln zł pokazuje skalę przedsięwzięcia. Jednocześnie warto oceniać takie inwestycje nie tylko przez pryzmat wydatków na budowę, ale także potencjalnych strat, którym mogą zapobiec, oraz znaczenia ochrony ludzkiego życia.

Czy rozwiązania planowane w Stroniu Śląskim staną się wzorem dla innych regionów Polski? To będzie zależało od rezultatów prac projektowych, badań modelowych, późniejszej realizacji oraz oceny skuteczności całego systemu. Jedno jest pewne: po doświadczeniach powodzi z 2024 roku inwestowanie w nowoczesną, odpowiednio zaprojektowaną ochronę przeciwpowodziową pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań dla regionów zagrożonych gwałtownymi wezbraniami.

Źródło: Wody Polskie

📻 RADIO GROMNIK – LOKALNIE, NIEZALEŻNIE, Z PASJĄ!

Niezależne radio internetowe z sercem dla powiatów strzelińskiego, oławskiego, ząbkowickiego i kłodzkiego oraz całego Dolnego Śląska. 🇵🇱

🎙️ Lokalne wiadomości • 🎵 muzyka • 🎧 audycje • 🗣️ rozmowy • 🏆 sport • 📍 ludzie i wydarzenia 🇵🇱

Słuchaj nas na radiogromnik.pl, w Radio Garden, Radio Expert i Patronite Audio.

💡 Wspierasz lokalne media? Wspierasz Radio Gromnik! 🇵🇱

Zbieramy na radiowy neon. Każda złotówka ma znaczenie. ❤️

👉 Wesprzyj Radio Gromnik na Patronite⁠

📢 Reklama lokalna i współpraca: szczegóły na radiogromnik.pl

Gramy dużo polskiej muzyki 🇵🇱🇵🇱🇵🇱

Dziękujemy, że jesteście z nami! 🫡❤️

#RadioGromnik #Lokalnie #DolnyŚląsk 🇵🇱