Strzelińska Barbórka 2026. Granit, górnicze tradycje i historia, która wciąż jest częścią miasta
Strzelińska Barbórka 2026. Granit, górnicze tradycje i historia, która wciąż jest częścią miasta

STRZELIN | WYDARZENIA | TRADYCJA
Strzelin po raz kolejny przypomni o swoim górniczym dziedzictwie. Choć Barbórka kojarzona jest przede wszystkim z górnictwem węglowym, w stolicy powiatu strzelińskiego ma ona szczególny wymiar. Od pokoleń historia miasta związana jest bowiem z wydobyciem granitu, który stał się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych symboli.
W piątek, 4 grudnia 2026 roku o godz. 17.00, w Piwnicach Strzelińskiego Ratusza odbędzie się Strzelińska Barbórka. Do wspólnego świętowania zapraszają burmistrz Dorota Pawnuk oraz firma Roxit – Kopalnia Strzelin.
Spotkanie będzie okazją do przypomnienia historii lokalnego górnictwa, poznania właściwości strzelińskiego granitu, a także rozmów o współczesnym wydobyciu. Organizatorzy chcą również oddać szacunek ludziom, których codzienna, często ciężka praca przez dziesięciolecia budowała górniczą tożsamość Strzelina.
Strzeliński granit – skarb, który ma ponad tysiąc lat historii
Historia wydobywania granitu w okolicach Strzelina jest znacznie starsza, niż mogłoby się wydawać. Jej początki sięgają wczesnego średniowiecza. Według opracowań geologicznych i historycznych eksploatację granitu w Strzelinie i pobliskiej Górce Sobockiej rozpoczęto już na przełomie X i XI wieku. Kamień z tych okolic wykorzystywano do wznoszenia ważnych budowli sakralnych i świeckich na Śląsku.
Strzeliński granit był cenionym materiałem budowlanym ze względu na swoją trwałość i odporność. Wykorzystywano go między innymi przy budowie średniowiecznych świątyń. Z miejscowego kamienia powstały elementy pierwszych budowli katedry wrocławskiej, kościoły w Górce Sobockiej i Białym Kościele, a także bazylika w Trzebnicy. Granit posłużył również do budowy murów obronnych Strzelina, których fragmenty można oglądać do dziś.
Szczególnie interesujący okres w dziejach lokalnego kamieniarstwa przypada na późne średniowiecze. W 1402 roku odnotowano wykupienie kamieniołomu przez władze związane z miastem, a w kolejnych latach rozwijało się rzemiosło kamieniarskie. Strzelińscy mistrzowie pracowali również przy ważnych inwestycjach w innych śląskich miastach.
XIX wiek – początek przemysłowej potęgi
Prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku. Około 1830 roku rozpoczęło się szersze, przemysłowe zagospodarowanie złóż skalnych. W drugiej połowie tego stulecia kamieniołomy zostały rozbudowane, a wydobycie zaczęło nabierać coraz większej skali. Rozwój branży przyspieszyło również uruchomienie w 1871 roku połączenia kolejowego Wrocław–Strzelin, które ułatwiło transport surowca do odbiorców.
Strzeliński granit trafiał na liczne inwestycje budowlane. Wykorzystywano go między innymi przy wznoszeniu ratuszy w Berlinie i Tczewie, budowie mostów na Wiśle oraz dworców kolejowych na Śląsku. Z czasem nazwa Strzelina coraz mocniej kojarzyła się z wydobyciem i obróbką kamienia.
Po II wojnie światowej tradycje wydobywcze były kontynuowane. W 1950 roku powołano państwowe przedsiębiorstwo Strzelińskie Kamieniołomy Drogowe, któremu podlegały zakłady wydobywcze w kilku miejscowościach regionu.
Jedna z największych kopalń granitu w Europie
Współczesna Kopalnia Granitu Strzelin jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu miasta. Skala wyrobiska robi ogromne wrażenie. Według materiałów geologicznych kamieniołom ma około 650 metrów długości, blisko 300 metrów szerokości, a jego głębokość dochodzi do 120 metrów. Jest zaliczany do największych tego typu obiektów w Europie.
Strzeliński granit to nie tylko surowiec wykorzystywany w budownictwie i drogownictwie. To także element lokalnej tożsamości, dziedzictwo kolejnych pokoleń kamieniarzy i górników oraz ważna część gospodarczej historii całego regionu.
Barbórka – święto ludzi i tradycji
Grudniowe spotkanie w Strzelinie będzie okazją, by spojrzeć na górnictwo nie tylko przez pryzmat wydobycia i przemysłu, ale przede wszystkim ludzi. To ich doświadczenie, wiedza i codzienna praca sprawiły, że strzeliński granit zdobył uznanie daleko poza granicami regionu.
W programie tegorocznej Barbórki znalazły się:
spotkanie z byłymi i obecnymi górnikami; prelekcja o wydobywaniu granitu i jego właściwościach; opowieść o historii strzelińskiego kamieniarstwa; prezentacja poświęcona współczesnej działalności kopalni; wystawa kolekcjonerska barbórkowych kufli.
Organizatorzy szczególnie zachęcają byłych i obecnych górników do przybycia w galowych mundurach górniczych.
Strzelińska Barbórka 2026 odbędzie się 4 grudnia o godz. 17.00 w Piwnicach Strzelińskiego Ratusza.
To spotkanie będzie nie tylko świętem górniczej tradycji, ale również przypomnieniem, że historia Strzelina została zapisana w granicie. Warto ją poznawać, pielęgnować i przekazywać kolejnym pokoleniom.
Materiał historyczny opracowano na podstawie publikacji Urzędu Miasta i Gminy Strzelin, opracowań Geoparku Przedgórze Sudeckie oraz Atlasu Historycznego Miast Polskich.
