Madryt. Puerta del Sol. Zamiast turystów i codziennego gwaru – setki namiotów, transparenty, śpiwory i pęki kluczy potrząsane nad głowami demonstrantów. Plac, będący jednym z symboli hiszpańskiej stolicy, stał się centrum protestu przeciwko rosnącym cenom mieszkań i czynszów.

Reportaż filmowy

https://www.facebook.com/share/v/1CGnHyrLgQ/?mibextid=wwXIfr

Protest rozpoczął się po wielkiej manifestacji na rzecz prawa do mieszkania. Według hiszpańskich mediów liczba namiotów i uczestników szybko rosła – od około 350 namiotów i 600 osób w poniedziałek do ponad tysiąca osób nocujących na placu we wtorek. 

Hasło protestujących jest proste: mieszkanie ma być prawem, a nie dobrem dostępnym tylko dla tych, których na nie stać.

„Zajmiemy apartament Ayuso”

W tłumie pojawia się jednak także bardzo konkretny symbol politycznego gniewu.

– Zajmiemy apartament Ayuso! – skandują demonstranci, potrząsając pękami kluczy.

To nawiązanie do kontrowersyjnego zakupu dokonanego przez należącą do władz Madrytu spółkę publiczną Planifica Madrid. W kwietniu 2026 roku kupiła ona luksusowy apartament w prestiżowej dzielnicy Chamberí za 6,3 mln euro. Nieruchomość ma około 481–485 m² powierzchni oraz około 200 m² tarasu.

Władze regionu tłumaczyły zakup potrzebą posiadania nieruchomości instytucjonalnej, która mogłaby służyć m.in. podczas remontu siedziby władz przy Puerta del Sol, a także jako miejsce okazjonalnego zakwaterowania władz i oficjalnych gości. Isabel Díaz Ayuso zaprzeczała, by apartament miał być jej prywatną rezydencją. 

Sprawa wywołała jednak ogromne kontrowersje. Po ujawnieniu transakcji nieruchomość wystawiono na sprzedaż, ale pierwsza próba sprzedaży zakończyła się bez oferty kupna. 

Dla demonstrantów zestawienie jest wyjątkowo wymowne: z jednej strony luksusowy apartament kupiony za miliony euro z udziałem publicznej spółki, z drugiej – młodzi ludzie śpiący w namiotach, bo nie stać ich na własne mieszkanie.

Wszystko zaczęło się od 87-letniej Maricarmen

Iskrą, która doprowadziła do obecnej fali protestów, była historia 87-letniej Maricarmen Abascal.

Kobieta została eksmitowana z mieszkania w madryckiej dzielnicy Retiro, w którym mieszkała przez ponad 70 lat. Jej czynsz miał wzrosnąć z około 500 do 1650 euro po przejęciu budynku przez fundusz inwestycyjny. Eksmisja, przeprowadzona 23 września, wywołała ogromne oburzenie społeczne. 

Jej historia stała się symbolem problemu, który dotyczy już nie tylko najbiedniejszych.

Dotyczy ludzi pracujących, młodych rodzin, emerytów i całego pokolenia, które coraz częściej nie może pozwolić sobie ani na zakup mieszkania, ani na wynajem lokalu w miejscu, w którym pracuje.

Według Reutersa Hiszpania mierzy się z deficytem około 750 tys. mieszkań, który – przy obecnym tempie budownictwa – może przekroczyć milion do 2028 roku.

Puerta del Sol przypomina rok 2011

Obrazy z Madrytu przywołują wspomnienia ruchu Indignados z 2011 roku, który właśnie w centrum Madrytu stworzył wielkie miasteczko namiotowe.

Dziś historia wraca, ale problem jest inny.

Wtedy symbolem kryzysu były bezrobocie, zadłużenie i skutki kryzysu finansowego. Teraz na pierwszy plan wysuwa się mieszkanie.

Namiot staje się symbolem pokolenia, które – jak mówią demonstranci – może pracować, płacić podatki i mieć wykształcenie, a mimo to nie być w stanie wynająć normalnego mieszkania.

Protesty rozprzestrzeniają się również na inne miasta. Manifestacje i akcje organizowane są m.in. w Barcelonie, Sewilli, Maladze, Kadyksie i Bilbao.

Ayuso kontra rząd w Madrycie

Puerta del Sol jest jednocześnie miejscem wyjątkowo politycznym.

To tutaj mieści się siedziba władz Wspólnoty Madrytu kierowanych przez Isabel Díaz Ayuso z Partii Ludowej (PP). Jej polityczny obóz pozostaje w ostrym sporze z socjalistycznym rządem premiera Pedro Sáncheza.

I właśnie ten konflikt przeniósł się teraz na plac.

Ayuso zażądała od przedstawicielstwa rządu centralnego usunięcia namiotowego miasteczka w ciągu 48 godzin. Władze regionalne uznają protest za nielegalny i wskazują na kwestie porządku publicznego, bezpieczeństwa oraz ochrony budynku Casa de Correos. 

Rząd centralny przyjmuje inną interpretację. Przedstawicielstwo rządu wskazuje, że protest ma charakter pokojowy i nie ma obecnie przesłanek uzasadniających jego rozwiązanie. 

Jeżeli żądanie władz regionalnych nie zostanie spełnione, Madryt zapowiada skierowanie sprawy do sądu.

Polityka mieszkaniowa dzieli Hiszpanię

Spór nie dotyczy jednak wyłącznie namiotów.

Rząd Sáncheza przyjął dwa dekrety dotyczące mieszkalnictwa, obejmujące m.in. ochronę lokatorów przed eksmisjami w szczególnych sytuacjach oraz rozwiązania dotyczące długości umów najmu. Ich dalsze obowiązywanie wymaga jednak parlamentarnego poparcia. 

Protestujący uważają, że to za mało. Domagają się m.in. silniejszej ochrony lokatorów i bardziej trwałych umów najmu.

Władze Madrytu reprezentują natomiast odmienną filozofię polityki mieszkaniowej. Spór między regionalnym rządem Ayuso a gabinetem Sáncheza od dawna obejmuje m.in. kwestie regulacji czynszów, budownictwa i kompetencji państwa oraz wspólnot autonomicznych.

Dlatego dzisiejsza Puerta del Sol jest czymś więcej niż miejscem demonstracji.

To arena starcia dwóch wizji Hiszpanii.

Jedna mówi o większej ingerencji państwa, ochronie lokatorów i ograniczaniu presji rynku. Druga większy nacisk kładzie na zwiększenie podaży mieszkań i rozwiązania rynkowe.

Klucze zamiast transparentów

Najbardziej wymownym rekwizytem protestu są jednak klucze.

Młodzi Hiszpanie przynoszą je na Puerta del Sol i potrząsają nimi nad głowami.

Klucz normalnie oznacza wejście do własnego domu. Tutaj stał się symbolem czegoś, czego coraz większa część społeczeństwa nie może zdobyć.

Własnego mieszkania.

A kiedy demonstranci krzyczą o apartamencie Ayuso, nie chodzi wyłącznie o konkretną nieruchomość wartą 6,3 mln euro. Chodzi o kontrast, który – w ich ocenie – najlepiej pokazuje skalę problemu: miliony euro wydane na luksusową nieruchomość i tysiące ludzi zastanawiających się, gdzie będą mieszkać za rok.

Puerta del Sol znów stała się miejscem, w którym społeczne niezadowolenie spotyka się z wielką polityką.

I podobnie jak w 2011 roku, trudno dziś powiedzieć, jak długo pozostaną tam namioty.

Jedno jest pewne: kryzys mieszkaniowy stał się jednym z najważniejszych tematów hiszpańskiej debaty publicznej. A klucze potrząsane przez demonstrantów są znacznie bardziej wymowne niż niejeden polityczny slogan.

Piotr Moc z Madrytu

📻 RADIO GROMNIK – LOKALNIE, NIEZALEŻNIE, Z PASJĄ!

Niezależne radio internetowe z sercem dla powiatów strzelińskiego, oławskiego, ząbkowickiego i kłodzkiego oraz całego Dolnego Śląska.

🎙️ Lokalne wiadomości • 🎵 muzyka • 🎧 audycje • 🗣️ rozmowy • 🏆 sport • 📍 ludzie i wydarzenia

Słuchaj nas na radiogromnik.pl, w Radio Garden, Radio Expert i Patronite Audio.

💡 Wspierasz lokalne media? Wspierasz Radio Gromnik!

Zbieramy na radiowy neon. Każda złotówka ma znaczenie. ❤️

👉 Wesprzyj Radio Gromnik na Patronite⁠

📢 Reklama lokalna i współpraca: szczegóły na radiogromnik.pl

Dziękujemy, że jesteście z nami! 🫡❤️

#RadioGromnik #Lokalnie #DolnyŚląsk