Co dzieje się z atmosferą kilka, kilkanaście kilometrów nad naszymi głowami? Aby odpowiedzieć na to pytanie, meteorolodzy nie mogą ograniczać się do pomiarów wykonywanych przy powierzchni ziemi.

Potrzebują również informacji o tym, jak temperatura, wilgotność, ciśnienie i wiatr zmieniają się wraz z wysokością. Jednym z najważniejszych narzędzi pozwalających zajrzeć w pionową strukturę atmosfery jest radiosonda.

16 września 2026 roku taki pomiar wykonano w miejscu wyjątkowym – na Śnieżce, na wysokości około 1589 m n.p.m. Zespół mobilnej stacji aerologicznej Burzyk 1 przeprowadził tam radiosondaż, ustanawiając – według przekazanych informacji – rekord najwyżej położonego miejsca wykonania radiosondażu przez IMGW-PIB.

Balon, który „zagląda” w atmosferę

Radiosonda to niewielkie urządzenie pomiarowe unoszone przez balon wypełniony helem lub wodorem. W trakcie wznoszenia rejestruje między innymi temperaturę, wilgotność oraz ciśnienie atmosferyczne, a na podstawie zmian położenia urządzenia można również określać parametry wiatru.

Balon może wznieść sondę na wysokość kilkunastu, a nawet ponad 30 kilometrów. W przypadku środowego pomiaru ze Śnieżki radiosonda dotarła na ponad 18 km wysokości.

To oznacza, że niewielkie urządzenie rozpoczęło swoją drogę niemal 1,6 km nad poziomem morza, a następnie przemierzyło kolejne kilkanaście kilometrów atmosfery.

🌩️ Po co meteorologom taki pomiar?

Atmosfera nie jest jednorodna. Jej właściwości zmieniają się wraz z wysokością, a właśnie te zmiany mają ogromne znaczenie dla powstawania i rozwoju pogody.

Dla meteorologa szczególnie istotny jest pionowy profil atmosfery. Pozwala on sprawdzić m.in.:

• jak szybko temperatura spada wraz z wysokością,
• gdzie znajdują się warstwy wilgotnego i suchego powietrza,
• jak zmienia się kierunek i prędkość wiatru,
• czy atmosfera jest stabilna, czy sprzyja rozwojowi silnej konwekcji,
• czy w poszczególnych warstwach występują warunki sprzyjające powstawaniu gwałtownych burz.

Same pomiary przy powierzchni ziemi nie dają pełnego obrazu sytuacji. Dwie lokalizacje mogą mieć podobną temperaturę przy gruncie, a jednocześnie zupełnie inne warunki kilka kilometrów wyżej.

🏔️ Dlaczego Śnieżka jest tak interesująca?

Wykonanie radiosondażu na Śnieżce ma dodatkową zaletę. Sonda rozpoczyna pomiar już na wysokości około 1589 m n.p.m., dzięki czemu uzyskuje się bezpośrednią informację o atmosferze znajdującej się ponad najwyższymi partiami Karkonoszy.

Ma to znaczenie zwłaszcza podczas przechodzenia frontów atmosferycznych, kiedy sytuacja w kolejnych warstwach atmosfery może zmieniać się bardzo dynamicznie.

16 września był właśnie takim dniem, w którym szczegółowa obserwacja pionowej struktury atmosfery miała szczególne znaczenie.

🔬 Pomiar w ramach europejskiej kampanii

Radiosondaż ze Śnieżki był elementem specjalnej sesji pomiarowej związanej z europejską kampanią TIM Severe Storms Field Campaign, koordynowaną przez European Severe Storms Laboratory (ESSL).

Kampanie terenowe tego rodzaju polegają na prowadzeniu skoordynowanych obserwacji atmosfery w warunkach sprzyjających występowaniu silnych zjawisk pogodowych. Dane z radiosondaży mogą być następnie wykorzystywane do analiz naukowych i lepszego rozpoznania warunków, w których rozwijają się burze.

🚐 Jeden dzień, trzy radiosondaże

Szczególnie interesująca była organizacja pomiarów wykonanych przez Burzyk 1.

Sekwencja wyglądała następująco:

08:00 UTC – Jelenia Góra
⬇️
11:00 UTC – Śnieżka
⬇️
14:00 UTC – Jelenia Góra

Taki układ pomiarów pozwalał nie tylko obserwować atmosferę w różnych miejscach, ale również śledzić jej zmiany w czasie.

Przy przemieszczającym się układzie frontowym jest to niezwykle wartościowe. Kolejne profile atmosferyczne mogą pokazać, jak zmieniają się warunki przed przejściem frontu, w jego pobliżu oraz po jego przejściu.

W praktyce meteorolodzy otrzymują więc coś w rodzaju „przekroju” atmosfery w czasie i przestrzeni.

📡 Dane trafiły również do prognozowania operacyjnego

Znaczenie tego eksperymentu nie ograniczało się do świata nauki.

Dane z radiosondażu ze Śnieżki zostały również przekazane operacyjnie, wspierając pracę Synoptyka Krajowego oraz Synoptyka Ostrzeżeniowego IMGW-PIB.

To ważny element całego przedsięwzięcia. Informacje o rzeczywistym stanie atmosfery mogą być wykorzystywane do weryfikowania modeli numerycznych i oceny aktualnej sytuacji pogodowej.

W przypadku potencjalnie gwałtownych zjawisk dokładna wiedza o warunkach panujących kilka kilometrów nad ziemią może mieć istotne znaczenie dla oceny zagrożenia.

🎈 Śnieżka → ponad 18 kilometrów → okolice Kątów Wrocławskich

Po wypuszczeniu ze Śnieżki radiosonda wzniosła się na ponad 18 km wysokości. Następnie, wraz z wiatrem, przemieszczała się na znaczne odległości i zakończyła lot w rejonie Kątów Wrocławskich.

To dobrze pokazuje, jak ogromną przestrzeń może przemierzyć niewielki balon meteorologiczny. Start odbywał się w Karkonoszach, a sonda zakończyła swoją podróż już na Dolnym Śląsku, dziesiątki kilometrów od miejsca startu.

👨‍🔬 Mobilne laboratorium atmosfery

Pomiar na Śnieżce wykonali Jerzy Jutarski ze Stacji Pomiarów Aerologicznych IMGW-PIB we Wrocławiu oraz Przemysław Wejcht ze Stacji Hydrologiczno-Meteorologicznej IMGW-PIB w Kłodzku.

Ich praca pokazuje, czym w praktyce jest mobilna aerologia. Zamiast czekać, aż warunki atmosferyczne pojawią się dokładnie w miejscu stacjonarnego punktu pomiarowego, zespół może pojechać tam, gdzie dodatkowe dane są w danym momencie najbardziej potrzebne.

I właśnie do takich zadań powstały mobilne stacje meteorologiczne.

🌍 Mały balon, ogromna ilość informacji

Radiosondaż może wyglądać niepozornie: balon, niewielkie urządzenie i kilkuosobowy zespół. W rzeczywistości jest to jeden z podstawowych sposobów bezpośredniego badania atmosfery.

Każdy taki profil dostarcza informacji, których nie można uzyskać wyłącznie za pomocą termometru ustawionego przy ziemi czy obserwacji satelitarnych.

A radiosondaż wykonany ze Śnieżki pokazuje jeszcze jedną rzecz: meteorologia coraz częściej wychodzi poza stałe stacje pomiarowe. Mobilne zespoły mogą pojawić się tam, gdzie aktualna sytuacja pogodowa wymaga dokładniejszego rozpoznania.

Burzyk 1 na Śnieżce był więc nie tylko rekordowym pomiarem. Był przykładem nowoczesnej, mobilnej meteorologii – takiej, która podąża za atmosferą, aby lepiej ją rozumieć i skuteczniej przewidywać jej zachowanie.

Źródło:

https://www.facebook.com/share/p/1DHA9zaX9S/?mibextid=wwXIfr

📻 RADIO GROMNIK – LOKALNIE, NIEZALEŻNIE, Z PASJĄ!

Niezależne radio internetowe z sercem dla powiatów strzelińskiego, oławskiego, ząbkowickiego i kłodzkiego oraz całego Dolnego Śląska.

🎙️ Lokalne wiadomości • 🎵 muzyka • 🎧 audycje • 🗣️ rozmowy • 🏆 sport • 📍 ludzie i wydarzenia

Słuchaj nas na radiogromnik.pl, w Radio Garden, Radio Expert i Patronite Audio.

💡 Wspierasz lokalne media? Wspierasz Radio Gromnik!

Zbieramy na radiowy neon. Każda złotówka ma znaczenie. ❤️

👉 Wesprzyj Radio Gromnik na Patronite⁠

📢 Reklama lokalna i współpraca: szczegóły na radiogromnik.pl

Dziękujemy, że jesteście z nami! 🫡❤️

#RadioGromnik #Lokalnie #DolnyŚląsk