Historia Henrykowa jest jedną z tych opowieści, w których dzieje wiary, pracy i słowa pisanego splatają się w jeden z najważniejszych rozdziałów średniowiecznej historii Śląska.

To właśnie tutaj, pośród wzgórz i żyznych ziem pogranicza, swoją obecność zaznaczył Zakon Cystersów — wspólnota, która przez wieki kształtowała religijne, gospodarcze i kulturowe oblicze Europy.

Henryków od ośmiu wieków pozostaje symbolem duchowości, pracy i pamięci historycznej — miejscem, gdzie historia Polski zapisana została nie tylko w kamieniu, ale również na kartach jednej z najcenniejszych ksiąg średniowiecznej Europy.

Początki Henrykowa – fundacja klasztoru

Początki henrykowskiego opactwa sięgają pierwszej połowy XIII wieku. Fundacja klasztoru dojrzewała od około 1222 roku, natomiast pierwsi cystersi przybyli do Henrykowa 28 maja 1227 roku z opactwa w Lubiążu. Było to wydarzenie o ogromnym znaczeniu dla rozwijającego się Śląska. Mnisi przybyli tu nie tylko jako duchowni, ale również jako organizatorzy życia gospodarczego, znawcy rolnictwa, budowniczowie i kronikarze.  

W źródłach pojawia się również wzmianka o roku 1277, kiedy do Henrykowa przybyła grupa dwunastu mnichów, wzmacniając wspólnotę klasztorną i rozpoczynając nowy etap w życiu opactwa. Był to czas, gdy klasztor był już znaczącym ośrodkiem religijnym i gospodarczym na Dolnym Śląsku.  

Cystersi – budowniczowie cywilizacji

Cystersi przybywali tam, gdzie trzeba było organizować przestrzeń, zagospodarowywać ziemię i tworzyć trwałe wspólnoty. W Henrykowie osuszali bagna, rozwijali uprawy, budowali młyny, warsztaty i systemy wodne. Dzięki ich pracy okolica przeobrażała się w dobrze zarządzony organizm gospodarczy.

Ich dewiza „ora et labora” – „módl się i pracuj” – nie była jedynie duchową maksymą. Była praktycznym programem życia. To właśnie dzięki cystersom Henryków stał się jednym z ważniejszych centrów średniowiecznego Śląska.

Narodziny

Księga Henrykowska

Największym skarbem Henrykowa pozostaje bez wątpienia Księga Henrykowska — łacińska kronika klasztorna spisywana od drugiej połowy XIII wieku, począwszy około 1268–1273, a uzupełniana do początku XIV wieku. Powstała początkowo jako dokument zabezpieczający prawa majątkowe klasztoru, lecz szybko stała się czymś znacznie więcej — opowieścią o ludziach, ziemi, konfliktach, darowiznach i codziennym życiu średniowiecznego Śląska.  

Księga zawiera informacje nie tylko o książętach i rycerzach, lecz także o chłopach, osadnikach, kobietach i rodzinach. Dzięki temu jest jednym z najcenniejszych źródeł do poznania społecznej historii Polski i Śląska.

Pierwsze zdanie zapisane po polsku

To właśnie na kartach Księgi Henrykowskiej zapisano słowa, które przeszły do historii języka polskiego:

„Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai.”

Współcześnie odczytujemy je jako:

„Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj.”

Według kronikarza słowa te wypowiedział chłop Boguchwał do swojej żony przy pracy przy żarnach. Ten prosty zapis codziennej sceny urósł do rangi symbolu narodowego dziedzictwa językowego. To najstarsze znane zdanie zapisane w języku polskim.

Henryków jako miejsce pamięci

Dziś Henryków to nie tylko zabytek architektury sakralnej, ale także miejsce pamięci o korzeniach polskiej kultury pisanej. Księga Henrykowska została wpisana na listę programu UNESCO „Pamięć Świata” w 2015 roku, co potwierdziło jej światową wartość historyczną.  

Historia Henrykowa pokazuje, że dzieje Polski budowane były nie tylko przez władców i wojowników, ale także przez mnichów, którzy potrafili łączyć modlitwę, pracę i słowo pisane. W ciszy klasztornych murów powstało dzieło, które do dziś przypomina, że początki polskiej tożsamości zapisane zostały właśnie tutaj — na ziemi henrykowskiej.

Poniżej przedstawiamy krótki filmowy esej przygotowany przez uczniów i pedagogów z Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego w Henrykowie

Radio Gromnik to niezależne radio internetowe, które z ogromnym powodzeniem działa w powiecie strzelińskim, oławskim, kłodzkim i ząbkowickim. Nie brakuje także wieści z innych regionów Dolnego Śląska.

Naszą misją jest dostarczanie słuchaczom najświeższych informacji oraz ciekawych audycji, które przybliżają życie lokalnej społeczności. Współpracujemy z wieloma artystami, pasjonatami i osobami, które mają ciekawe historie do opowiedzenia. Dzięki temu nasza oferta jest różnorodna i interesująca dla każdego. Pobierz darmową aplikację Patronite Audio lub Radio Expert na Google Play i App Store. Jesteśmy dostępni na stronie Radio Garden. Radio Garden to internetowa aplikacja, która pozwoli wam sprawdzić czego słucha się na świecie. Dzięki niej możecie posłuchać lokalnych rozgłośni z przeróżnych stron świata – do wyboru do koloru.

Reklama lokalna? Nie ma problemu! Nasz adres znajdziesz na naszej stronie internetowej.

Jesteśmy partnerem usługi AudioXi – https://audioxi.pl

Przydatne linki: Gdzie nas słuchać?

https://onlineradio.pl/Radio%20Gromnik/

https://radio.garden/listen/radio-gromnik/4BcgIrCD

https://patronite.pl/patrocast/podcasts/8d0cc455-d0c1-42b6-a24d-3cc37857a68f/details

https://www.radioexpert.net/radio-gromnik-online-radio-kaczowice/

Słuchaj Radio Gromnik na swoim Androidzie 🙂

https://crystalmissions.com/app/gp/plradio?radio=Radio%20Gromnik

radiogromnik.pl